Wat is de overeenkomst tussen tekort aan mensen in de techniek en duurzaamheid?

In het bedrijfsleven is een schreeuwend tekort aan technici. In nagenoeg alle vakgebieden, op alle niveau’s. Waarom is dat? Bij sommige opleidingen als verpleegkunde is een numerus fixus, waar studenten bereid zijn om eerst een jaar een andere studie te volgen om het daarna nog eens te proberen. Andere opleidingen hebben uitpuilende collegezalen, vol met toekomstige collega’s en concurrenten. Maar bij opleidingen als elektrotechniek, werktuigbouwkunde, mechatronica is het hard werken om de schoolbanken vol te krijgen.
Nederland is toch een kenniseconomie? Studenten blijken er genoeg te zijn. Waar gaan zij dan allemaal naartoe? Liever een opleiding waarvan je weet dat er uiteindelijk heeeeeel veel concurrenten op de arbeidsmarkt zijn, dan een opleiding waar van je weet dat jouw nieuwe werkgever praktisch huilend van geluk met een arbeidscontract voor je klaar staat.

Met duurzaamheid is het eigenlijk net zo. Of het nu gaat om CO2 uitstoot, de kap van oerwoud, de plastic soep of fijnstof, het is - durf ik ongenuanceerd en zonder cijfers paraat te hebben - niet best gesteld met de wereld. Kunnen we daar niets aan doen? staan we als mensen machteloos om dit probleem te verhelpen? Nee, natuurlijk niet! De grootste troep hebben we zelf veroorzaakt, en kunnen we best oplossen. Dus waarom DOEN we het dan niet? Waarom ontkennen we het bestaan van een probleem. Of als we het wel erkennen, waarom lossen we het als mensheid niet gewoon op.

Beide thema’s kampen met een groot en serieus imagoprobleem. Een dat intussen zo ernstig is dat we het niet meer kunnen bagataliseren. En het gekke is dat het echt imago is. Het moeilijke werk is allang gedaan, nu moet er nog professioneel over gecommuniceerd worden.

Techniek is moeilijk en vies, en…..

De meeste bedrijven in de techniek nemen communicatie nog steeds niet serieus genoeg. (Natuurlijk scheer ik nu heel snel alle bedrijven over een kam, ik weet het….) Als het gaat om arbeidsmarktcommunicatie dan hebben technische ondernemingen het extra lastig. Zij moeten - willen ze het goed doen - eerder in de lijn (zo’n beetje vanaf de basisschool) de interesse voor techniek wekken, zodat er later voor een technisch profiel en opvolgend een technische studie kan worden gekozen. Pas DAARNA kan het bedrijf daadwerkelijk mensen werven.

Eerst moet de vijver vol, voordat men kan gaan vissen.

Natuurlijk, het is niet eerlijk, maar het is wel realiteit. Dus waarom lijkt communicatie soms een “gedachte” binnen het management, waar je “ook nog wat mee moet”. Een “sluitpostenafdeling” waar website en kerstpakketten worden geregeld? Juist deze afdelingen kunnen het verschil maken tussen een “gewoon” bedrijf, of een waar technici willen werken.

Communicatie kan bijdragen aan de corporate identiteit , waar haar werknemers bij willen horen, door de als “verhalenjagers” door de onderneming te gaan. Zij luisteren en vertellen en laten de medewerkers en het management weten bij wat voor soort bedrijf ze werken. Extern draagt communicatie bij aan het sturen van de reputatie en het imago van de onderneming. En ..Nee! dit gaat niet vanzelf. Het vergt een strategie, organisatie en uitvoering van de gemaakte plannen, waarbij over het algemeen geldt “ get in line, and STAY in line” de koers eenmaal uitgestippeld, houd hem dan vast!

… duurzaamheid is duur en suf

Met duurzaamheid gebeurt precies hetzelfde. Duurzaamheid staat nog steeds in dienst van de economie, in plaats van andersom. Neem bijvoorbeeld de certificering als incentive. Men wil zaken doen met een overheid en die stelt een eis voor een duurzaamheidscertificaat. Daarom ga je er maar aan als bedrijf. Dat certificaat is vaak nog eens duur en om het te verkrijgen moet je ook flink investeren. Dus nee, dat is geen geliefd instrument. En hoe zit het dan met de verduurzaming. Tja, deels werkt het, omdat je - als je er toch aan moet - het maar meteen goed kan doen. Maar deels, als de eis om certificering vervalt, vervalt de wil en druk om direct te verduurzamen ook wel wat.
En eerlijk, als je moet kiezen tussen NU geld verdienen als resultaat of STRAKS - als je er zelf waarschijnlijk niet meer van kunt genieten - de wereld opruimen. Wat kies je? Waar liggen onze prioriteiten?

Twee vliegen in een klap!

Dus hoe los je deze problemen op? Als je een stap achteruit doet, zou je zelfs in een bevlogen moment kunnen bedenken dat een grotere nadruk op innovatieve technologische ontwikkelingen kan helpen de problemen van een vervuilde wereld op te lossen. Koppel je de verhalen over de mogelijkheden die de trends en innovaties binnen de techniek bieden aan de maatschappelijke uitdaging om het verantwoordelijk omgaan met de wereld om ons heen.

Verander het suffe imago van de duurzaamheid door het aan de toffe wereld van innovaties te linken. En verander het “techniek is moeilijk” gevoel, door het te koppelen aan de mooie maatschappelijke resultaten die je als techneut kunt boeken wanneer je een goede technische basis hebt.

Dan zou je zomaar kunnen bedenken:

(techniek + communicatie) * verantwoordelijkheid = maatschappelijk verantwoord zijn.